په هرات او کابل کې ځینو شیعه ګانو رسنیو ته ویلي چې د عاشورا په ورځو کې د طالبانو د حکومت له خوا له بندیزونو سره مخامخ وو.
یو شمېر شیعه ګانو چې د عاشورا بیرغونه یې په لاسونو کې وو، په هرات ښار کې له همدې امله د تېرې پنجشنبې پر شپه اعتراضي لاریون هم کړی و.
په افغانستان کې د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد بيبيسي ته وویل، شیعه ګان خپلو سیمو کې “بشپړه ازادي” لري او کولای شي د عاشورا مراسم ترسره کړي، خو د نوموړي په وینا هغه محدودیتونه چې د دغو مراسمو د امنیت تامین لپاره اعلان شوي، د شیعه علماوو په همکارۍ اعلان شوي دي.
د کابل ښار یو شمېر اوسېدونکو بيبيسي ته ویلي، د محرم د میاشتې او د عاشورا د ورځو په رارسېدو سره طالبانو د کابل او هرات ښارونو په ګډون په بېلابېلو سیمو کې د شیعه ګانو مذهبي سمبولونه لکه د ویر او ماتم بیرغونه ښکته کړي او پر ځای یې د خپل اسلامي امارت بیرغونه لګولي دي.
دوی ادعا کوي چې په شیعه مېشتو سیمو کې د طالبانو دغه کمپاین له څو ورځو راهیسې پیل شوی دی.
یوه شیعه وګړي، چې نه یې غوښتل نوم او د اوسېدو ځای یې په ډاګه شي، بيبيسي ته وویل، خلک له وېرې د دغو محدودیتونو پر وړاندې غږ نه شي پورته کولای.
هغه وویل “د محرم میاشتې په لومړیو کې د برچي سنټر یا پلورنځي مخې ته ستر حسیني بیرغونه ځړول شوي وو، خو د پنجشنبې پر شپه یې هغه بیرغونه ټول کړي دي. خلک د شپې له خوا د ویر په مراسم کې لږ ګډون کوي او وېرېږي هسې نه چې د طالبانو امنیتی ځواکونو له خوا ووهل شي. د جوماتونو لاسپیکرونه یوازې د جومات دننه فعال دي او بهر هېڅ نه اورېدل کېږي. خلک خپل غږ نه شي اوچتولی.”
د راپورونو له مخې، په هرات کې یو شمېر شعیه اوسېدونکو تېره پنجشنبه د شپې ناوخته د ښار په ځینو برخو کې له اعتراضي کاروانونو سره لاریون کړی و.
ویل شوي، دوی دغه لاريون په هرات کې د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس احمدالله متقي د هغو څرګندونو په غبرګون کې کړی و، چې ویل کېږي، چارشنبه یې له ځايي چارواکو او شيعه استازو سره په ليدنه کې د عاشورا مراسم “بدعت” بللی او ویلي وو چې د سیاسي او بهرنيو بدعتونو مخه باید ونیول شي.
په افغانستان کې د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد بيبيسي ته وویل، د هرات د اطلاعاتو او کلتور د رئیس هدف عاشورا نه وه.
ښاغلی مجاهد وايي “نه داسې نه ده، د هرات د اطلاعاتو او کلتور رئیس داسې څه نه دي ویلي چې محرم بدعت دی، بلکې هغه ویلي، په دغو مراسمو کې د ځینې بدعتونه مخنیوی باید وشي. هغه څه چې په شرعي نصوصو کې نشته او وروسته د خلکو له خوا ایجاد شوي، هغه ته بدعت ویل کېږي او هغه ویلي چې دا مه کوئ. نه یې دي ویلي چې د محرم مراسم مه لمانځي، نو دا برداشت سم نه دی.”
د عاشورا مراسمو پر مهال د لوډسپیکر نه کارول، په درېیو ورځو کې د محرم د لسیزې د مراسمو ترسره کول او یوازې په تکیه خانو کې د نذرونو وېش هغه نور موارد دي چې شیعه ګان یې پر دوی وضع شوي محدودیتونه ګڼي.
د افغانستان شعیه ګانو د پرځېدلي جمهوریت پر مهال هر کال د عاشورا د ویر مراسم د خپلو ځانګړو سیمو په جوماتونو، تکیه خانو او سړکونو لمانځل.
خو د سرچینو د معلوماتو له مخې د طالبانو حکومت په نویو لارښوونو کې دا هم ویلي، چې سني وګړي باید دغو مراسمو ته ور ونه بلل شي او شعیه وګړي له رسنیو سره پرې خبرې ونه کړي.
خو ذبیح الله مجاهد بيبيسي ته وویل، د دوی حکومت د عاشورا پر مراسمو د بندیزونو لګولو نیت نه لري او دا چې د دغو محدودیتونو هدف عاشورا مراسمو لپاره د ټینګ امنیت برابرول دي.
د نوموړي په وینا “د محدویتونو په اړه باید ووایم چې یوازې د امنیتي مسلو له امله ځینې محدودیتونه د شعیه او سني دیني عالمانو له خوا په ګډه په نظر کول نیول شوي دي. ځکه موږ داسې راپورونه لرل چې له بده مرغه ځینې تکفیري ډلو د اخلال پلان درلود، نو ځکه باید پولې ټاکلې وي چې امنیتي ځواکونه وکولی شي ښه امنیت ونیسي.”
ښاغلی مجاهد زیاتوي: “همدارنګه هغه سیمې چې اهل تشیع پورې اړوندې دي، هلته بشپړه ازادي لري چې عاشورا مراسم تر سره کړي، خو هغو سیمو کې چې شعیه ګانو پورې اړه نه لري، لکه عمومي لارې او بازارونه؛ نو د هغو سیمو له بندښت څخه دې هم ډډه وکړي. دا کوم محدودیت نه، بلکې احتیاطي امنیتي تدبیرونه دي.”
د شنونکو په باور، تېرو درېیو کلونو کې د محرم په لسیزه کې د شیعه ګانو د مراسمو د امنیتي تدابیرو په برخه کې د طالبانو د حکومت ریکارډ ښه دی او په دې موده کې پر شیعه ګانو د بریدونو پیښې ډیرې کمې شوې دي.
تیر کال د عاشورا په مراسمو کې د هېڅ امنیتي پېښې راپور نه دی ور کړل شوی.
خو پر دې ورهاخوا تېرو درېیو کلونو کې د داعش خراسان څانګې له اړخه افغانستان کې پر شیعه ګانو خونړي بریدونه شوي او د عاشورا په سږنیو مراسمو کې یې هم د بریدونو په اړه پراخې اندیښنې موجودې دي.
